कावीळ ची माहिती

काविळ हा असा रोग आहे, ज्यामध्ये संपूर्ण सिरम बिलीरुबिन (टी एस बी) ची पातळी तीन मिलीग्राम प्रति डेसीलिटर पेक्षा जास्त होते. 

लक्षणांमध्ये तुमच्या कातडीला,डोळ्याचा पांढरा भागाला आणि म्युकस पडद्याला (तोंडा सारख्या आतल्या सौम्यअवयवांचे काठ) पिवळेपणा येणे.

साधारणपणे जन्मजात बाळांना कावीळ होतो, परंतु प्रौढसुद्धा त्याच्या त्रासापासून अलिप्त राहात नाही. 

प्रौढांमध्ये इतरही लक्षणे जशी पोटदुखी, भूक न लागणे, वजन कमी होणे, इ. दिसतात. 

प्रकाशोपचार आणि रक्तसंक्रमण,तर प्रौढांमध्ये प्रयोजक घटकांचे काढून टाकणे, औषधोपचाराने आणि कधी शैल्यक्रिया देखील वापरले जाते.

उपचार न करता सोडून दिल्यास मुलांच्या मेंदूवर परिणाम होतो आणि इतरही समस्या जसे सेप्सीस यकृत,आणि मूत्रपिंडाच्या पूर्णपणे बंद पाडण्याचे किंवा रोगाचे धोके संभवतात.

बिलिरुबिन चे चयापचय:

आपले शरीर नव्या लाल रक्तपेशी बनवीत असते आणि जुन्या लाल रक्तपेशी संपवीत असते.या प्रक्रियेदरम्यान जुन्या लालरक्तपेशीतील हिमोग्लोबिन तुटून ग्लोबिन, लोह आणि बीलिव्हरडिंन मोकळे होते.

गलोबिन आणि लोह आपल्या हाडांच्या मजजे मध्ये जाऊन परत वापरले जाते. आणि नवे हिमोग्लोबिन बणते, तर बीलिवरडिंन पुन्हा तूठून बिलीरुबिन  नावाचे सहउत्पाद तयार होते. 

आपले यकृत पुढील चयापचयासाठी बिलिरुबिन घेते, ही प्रक्रिया झालेले बिलिरुबिन पित्ताच्या नळीतून आतड्यांमध्ये प्रवेश करते.

यकृत त्याला आणखीन विभागून युरोबिलिनोजेन आणि स्टरकोबिलिनोजेन मध्ये रुपांतरीत करते. युरोबिलिनोजेन शोषला जाऊन पुन्हा रक्ताभिसरणात सोडले जाते.

त्यातला एक भाग यकृतात पुन्हा प्रवेश करतो.तर उरलेला भाग मूत्रपिंडाच्या मदतीने लघवीद्वारे बाहेर काढल्या जाते.

स्टर्कोबिलिनोजेन सौच्याद्वारे बाहेर काढले जाते.

कावीळ हा रोग होण्याची कारणे कोणती आहेत?

  • काविळ हा प्रामुख्याने हिपॅटायटिस या यकृताच्या आजारामुळे होत असते.
  • दूषित अन्न व पाण्यातून इन्फेक्शन होऊन कावीळ होऊ शकते.
  • अत्याधिक मद्यपानामुळे कावीळ होऊ शकते. दारुच्या व्यसनामुळे यकृताच्या पेशींना इजा होते, तसेच यकृतला सुज येते व त्यामुळे कावीळ होतो.
  • पित्ताशयाच्या विकारामुळे जसे पित्ताशयात खडे झाल्यामुळे यकृतला सूज येणे, यामुळे ही काविळ उद्धभ्वू शकतो.
  • पित्ताशय नलिकेमध्ये पित्त निघण्याच्या मार्गात अडथळा झाल्याने कावीळ उद्भवतो.
  • यकृत कॅन्सर,लिवर सिरॉसिस,यासारख्या यकृताच्या आजारामुळे  कावीळ ऊद्भऊ शकतो.
  • तसेच काही औषधांच्या दुष्परिणामामुळे ही कावीळ होऊ शकतो.

कावीळ हा रोग कसा पसरतो?

काविळ हा विषाणूंमुळे किंवा काही आजारांच्या दुष्परिणामांमुळे पसरतो.

काविळ या रोगाचा ऊषमायन अवधी  किती असतो?

रोगाचा उष्मायन अवधी  म्हणजे रोगाची लक्षणे दिसणे पर्यंतचा काळ असतो, कावीळ या रोगाचा उष्मायन अवधी एक आठवड्याचा असतो. तसेच त्याला पूर्णपणे बरे होण्यास तीन आठवडे ते एक महिना लागू शकतो.

कावीळमध्ये कोणते अवयव बाधित होतात?

कावीळ मध्ये यकृत हे अवयव बाधित होते.

कावीळ ची लक्षणे कोणती आहे?

बाळामध्ये:

जन्म होताच किंवा शरीर विज्ञानाशी निगडीत कावीळ:

  • नेहमीप्रमाणे सदृढ बालक नकारात्मक किंवा सौम्य लक्षणे दाखवितात, परंतु तुमचे जन्मजात शिशु कमी वजनाचे असेल किंवा वेळ पूर्ण न करता जन्मले असल्यास, तुमच्या बाळांमध्ये काविळची वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षणे दिसतात:
  • तुमच्या बाळाची कातडी, तोंडाच्या आतील भागातील सौम्यरेषा,डोळ्यांच्या पांढरा भाग, तळहात, तळपाय, पिवळे होतात.
  • लघवी गडद पिवळ्या रंगाचे होते आणि शौचवेलेगणिक पातळ होत जाते.
  • बाळाच्या कपाळावर आणि चेहऱ्यावर पिवळ्या रंगाची छटा विकसित होऊन काही दिवसातच उरलेल्या शरीरावर फैलते.
  • बाळाला दूध ओढणे कठीण जाते, सतत झोप येते, कमजोरी वाटते,आणि रडण्याचा आवाज कर्कश येतो.

हिमोलीटीक कावीळ:

आर एच पॉझिटिव्ह बाळात जे आर एच निगेटिव्ह आईच्या पोटी जन्म घेते,

 लाल रक्तपेशींची क्षती अति प्रमाणात होते आर एच पॉझिटिव रक्तात डी अंटीजन असते,

 जे आईच्या रोग प्रतिकार व्यवस्थेत बाह्याअंग  म्हणून काम करते.

आईची रोग प्रतिकार व्यवस्था अँटीजन विरोधात लगेच सक्रिय होऊन अँटी डी प्रतिद्रव्य तयार करते.

ही प्रतिद्रव्ये तिचे गर्भवेस्टन पार करतात आणि अर्भकातील डी अँटीजन असलेल्या लाल रक्तपेशीना संपवणे सुरू करतात. 

हिमोलिजिस मुळे सीरममधील टी एस बी पातळी वाढते आणि काविळ होतो. या स्थितीला नवजातातील हिमोलीटीक आजार किंवा ईरिथरोब्लास्तोसिस् फेटलीस असे म्हणतात.

जन्म झाल्यावर लगेच होणाऱ्या कावीळ सारखीच ही लक्षणे आहेत.

तुमचे बाळ अनुभवत असलेली इतर लक्षणे:

  • पोटातील दुखणे.
  • रक्तातील हिमोग्लोबिन ची पातळी कमी होऊन रक्तक्षय होणे.
  • कंजेस्टिव्ह कार्डियाक फेल्युर (हृदय बंद पडणे.)

प्रौढांमध्ये:

प्रौढांमध्ये देखील काविळची ठराविक लक्षणे दिसतात:

  • ज्यात कातडीचे, डोळ्याच्या पांढऱ्या भागाचे ,आणि म्युक्सच्या पडद्याचे,मलीन पिवळे होणे सामील असते.

याव्यतिरिक्त प्रौढांमध्ये काविळमध्ये दिसणारी इतर लक्षणे:

  • पोटाच्या वरच्या उजव्या भागातील दुखणे ते पाठीच्या उजव्या उजव्या खांदे,पोटाचा खालचा भाग, इत्यादी या शरीरातील इतर भागातही उत्सर्जित होते.
  • खाज सुटणे.
  • दिसतेच तळहात, तळपाय.
  • वजन कमी होणे.
  • भूक कमी लागणे.
  • ताप.
  • गडद पिवळी लघवी.

काविळीचे निदान कशा प्रकारे केले जाते?

रुग्णाची त्वचा, डोळे ,नखे, तपासणी द्वारे काविळचे निदान केले जाते. याशिवाय खालील वैद्यकीय चाचण्याच काविळच्या निदानासाठी आधार घ्यावा लागतो.

रक्त आणि लघवी ची तपासणी करून बिलिरुबिन चे प्रमाण तपासले जाते, तसेच ब्लड टेस्ट करून कावीळ कोणत्या प्रकारचे आहे.काविळीची तीव्रता काय आहे ते कळते.

अल्ट्रासाऊंड सोनोग्राफी, सिटी स्कॅन, एमआरआय स्कॅन, तपासणी करून लिव्हरची सूज, लिव्हरचा आकार , पित्ताश्याची स्थिती इतर पित्तनलीकांची तपासणी केली जाते.

कावीळ वर उपचार कसे केले जातात?

काविळच्या प्रकारावरून उपचाराच्या विविध पद्धती अवलंबल्या जातात,काही उपचार खालील प्रमाणे आहेत:

जन्मता होणारा कावीळ:

तुमच्या बाळाचे यकृत पूर्णपणे विकसित झाल्यास व वाढीव बिलीरुबिनला पचवण्याची शक्ती तयार झाल्यास दोन-चार आठवड्यातच लक्षणे दूर व्हायला सुरुवात होते.

 तरीही तुमच्या बाळाला जास्त कावीळ असेल आणि बाळाच्या शिरममधील टी एस बी पातळी खूप जास्त असेल तर उपचार आवश्यक आहेत. उपचारात फोटोथेरपी, रक्त बदलणे इत्यादी सामील आहे.

  • फोटो थेरपी:

फोटो थेरपीमध्ये तुमच्या बाळाला जास्त वेळ अति प्रकाशात ठेवले जाते.

प्रकाश आणि ऑक्सिजन च्या संयोगाने फोटोऑक्सिडेशन होऊन बिलिरुबिन मध्ये ऑक्सिजन मिळते. जे पाण्यात विरघळते व ज्यामुळे बाळाच्या यकृताला ते तोडून शरीराच्या बाहेर काढणे सोपे जाते.

दर तीन-चार तासांनी अर्ध्या तसासाठी उपचार थांबवून बाळाला पाजतात.

 एक-दोन दिवसात टी एस बी पातळी खाली साधारण स्तरावर न आल्यास फोटोथेरपी व्यत्यय न आणता  सुरू ठेवतात.

  • एक्सचेंज ट्रान्सफ्युजन:

फोटोथेरपी असरदार  नसल्यास आणि बिलीरुबिन ची पातळी खाली न आल्यास नवे रक्त चढविण्याचा सल्ला दिला जातो.

 योग्य दात्याकडूनच रक्त घेऊन आणि बाळाच्या रक्ताशी ते बदलतात.

 नवे रक्त कमी बिलिरुबीन पातळीचे असल्यामुळे बाळाच्या रक्तातील बिलीरुबिन पातळी झपाट्याने खाली येते.

 पूर्ण प्रक्रियेदरम्यान बाळ देखरेखीखाली असते ,

रक्ताच्या बदलल्यानंतर दोन तासांनी पातळी बसल्या मोजल्या जाते.

  • नवजात शिशुमधील हिमोलीटीक कावीळ:

आजार सौम्य असल्यास उपचारांची आवश्यकता नसते.

आजार अधिक प्रमाणात असेल तर फोटोथेरापी सह फक्त बदलण्याचा सल्ला दिला जातो.

 किंवा शिशुची परिस्थिती इम्यूनोगलोबुलिन लस टोचूनही सुधारते.

 ही लस बाळाच्या लाल रक्तपेशीना तूटल्यापासून रोखते आणि टी आर बी ची पातळी कमी करते.

प्रौढामधील उपचार:

प्रौढामधील मधील उपचार आजारांच्या मूळ कारणांवर अवलंबून असतात व आजाराचे समूळ उच्चाटन हा हेतू असतो.

 काविळच्या मूलभूत कारणांची व त्यांच्या उपचाराची काही उदाहरणे खालील प्रमाणे आहेत:

  • ॲनिमिया:

तुमचे डॉक्टर लोहाच्या गोळ्या घेण्याचा सल्ला देतात,

त्यामुळे लाल रक्तपेशींच्या तुटीचे प्रमाण घटते.

  • संसर्ग(उदाहरणार्थ: हिपॅटायटीस):

प्रति जनुकीय किंवा प्रतिजैविकांच्या मदतीने उपचार केले जातात.

  • यकृताची क्षती जसे की दीर्घकालीन यकृताचे आजार किंवा अल्कोहोलिकफॅट्टी यकृताचे आजार:

डॉक्टर तुम्हाला एक यकृताची कार्यक्षमता वाढीस लागण्यासाठी मद्यपान बंद करायचा सल्ला देतात.

जेणेकरून आणखी क्षती होऊ नये.

 टोकाच्या वेळी यकृत बदलण्याची पाळी येते.

  • पित्त नलिकेत अडथळा:

दाहकता ,स्वादुपिंडातील कर्काचा,  ट्यूमरचा, दबाव इत्यादी मुळे  पित्त नलिकेवर दबाव येऊन ,

तिला अडथळे तयार होतात .

शस्त्रक्रिया करून हे अडथळे काढून घेण्याचे उपचार करतात.

  • अनुवंशिक आजारामुळे होणारा कावीळ:

कमतरता असलेल्या घटकांची पूर्तता करून उपचार करतात.

(टीप: तुमच्या रुग्णांमध्ये काविळची लक्षणे आढळल्यास त्वरित तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन योग्य तो उपचार सुरू करावा).




Leave a Reply